in ,

Vitiligo (Ala hastalığı, Alaca Hastalığı)

Derinin rengini sağlayan pigment maddesini üreten hücrelerin(melanosit) o bölgeden kaybolmasıyla vitiligo hastalığı oluşur.

  • Vücudun belirli yerlerinde ortaya çıkan beyaz lekelerle kendini gösteren bir deri hastalığıdır.
  • Vücudun herhangi bir yerinde görülebilmekle birlikte genellikle yüz, koltukaltı, meme, genital bölge, kasıklar, diz, dirsek, el ve ayak sırtlarında görülür.
  • Genellikle simetriktir yani vücudun her iki yarısını da tutar.

Vitiligo Bulguları

  • Pigment kaybının seyri ve şiddeti herkeste farklıdır. Açık tenli kişilerde hastalık yazın güneşte yanan bölgelerle vitiligo bölgeleri arasındaki renk farkının ortaya çıkmasıyla anlaşılır. Esmer tenli hastalarda vitiligo daha belirgindir ve hemen fark edilir.
  • Hastalığın şiddetli olduğu kişilerde pigment kaybı vücudun her yerini kaplayabilir. Hastalığın ne kadar ilerleyeceği ve ne kadar bölgeyi tutacağını önceden kestirmek pek mümkün değildir.
  • Tipik vitiligolu deri alanları süt beyazı rengindedir. Ancak aynı vitiligo alanı içindeki pigment kaybının derecesi değişik olabileceğinden aynı alanlarda farklı tonlarda deri görülebilir veya koyu renkli bir alanı daha açık renkte bir deri alanı çevreyebilir.
  • Bazı kişilerde belli bir alanda sınırlı olabildiği gibi, vücutta yaygın ve dağınık yerleşimli veya vücudun tamamını kaplamış olabilir. 

Vitiligo Sebepleri

  • Derinin, saçların, ve gözlerin rengini belirleyen, deri içinde yerleşmiş melanosit adı verilen hücrelerin yapmış olduğu melanin adındaki pigment-boya maddesidir. Eğer bu hücreler ölür veya melanin pigmenti yapamazlarsa deri rengi açılır ve deri tamamen beyaz bir renge bürünür.
  • Derinin pigment üreten hücrelerinin kaybolması vitiligoya neden olur. Sebebi tam olarak bilinmese de kişinin bağışıklık sisteminin renk hücrelerini yabancı madde olarak algılayıp onları yok etmesi teorisi üzerinde durulmaktadır.
  • Vitiligo her 100 kişiden bir veya ikisinde görülür. Hastaların yarısında hastalık 20 yaşından evvel başlar. Ortalama dört-beş vitiligolu hastanın birinde ailesinde benzer şikayetleri olanlar mevcuttur.
  • Vitiligolu hastaların büyük çoğunluğu tamamen sağlıklıdır. Ancak vitiligolu hastalarda otoimmun hastalıklar popülasyonun geri kalanına göre daha sıktır. Özellikle Hashimato hastalığı (genellikle hipotiroidi ile seyreder), pernisiyöz anemi (bir çeşit kansızlık) ve diyabet (şeker hastalığı) daha sık saptanmıştır.
  • Vitiligo hastalarında tutulan bölgeye göre saçlarda beyazlaşma görülebilir ve alopesi areata (saç kıran) görülme ihtimali daha sıktır.

Vitiligo, bulaşıcı değildir.

Vitiligo Tedavisi

Açık tenli kişilerde normal derinin güneşte yanmasını önlemek, vitiligo bölgelerinin daha az farkedilebilir olmasını sağlayacaktır. Cilt bronzlaştıkça aradaki fark belirginleşeceği için vitiligo bölgelerinin görünümü daha rahatsız edici olabilir.

Kamuflaj   

  • Makyaj malzemeleri, bronzlaştırıcı kremler ve boyalarla vitiligolu alanlar kapatılabilir. Vitiligolu bölgelere kullanmak için özel, uzun süreli kalıcı makyaj malzemeleri bulunmaktadır.
  • Bronzlaştırıcı kremler ve  losyonlar vitiligolu deride melanositlere gerek kalmadan bronzlaştırıcı etki yaparlar ve uzun süre etkilerini gösterirler. Bu maddelerin hiçbirisi hastalığı tedavi etmez ancak görünümü değiştirirler ve fark edilmemesini sağlarlar.
  • Bunların dışında normal pigmenti tekrar geri getirmek için (repigmentasyon) veya vitiligolu alanların dışındaki sağlam derideki pigmentleri ortadan kaldırmak (depigmentasyon) için çeşitli tedaviler vardır.

Krem/merhem tedavileri   

Kortikosteroid içeren kremlerin vitiligolu alanlara sürülmesi ile kaybolan pigmentin geri gelmesi sağlanabilir. Bu tür ilaçlar diğer tedavilerle beraber de kullanılabilir. Tedavi 4-6 ay sürebilir ancak dermatolog kontrolünde kullanılmalıdır. Çünkü bu ilaçların uzun süre kullanımı deride incelme, çatlaklar, kılcal damar oluşumu ve nadiren de kıllanma yapabilir.

Takrolimus ve pimekrolimus içeren kremler,  özellikle baş ve boyun gibi ince ve hassas bölgelerde tercih edilir. Genellikle günde iki defa ve başlangıçta 6 ay süreyle kullanılır; etki görülürse tedavi 12 ayın üzerine çıkarılabilir. Kullanım süresi boyunca mutlaka dermatolog takibinde olunmalıdır.

Işık Tedavileri   

  • PUVA(Psoralen+UVA), psoralen olarak bilinen ilaçların ultraviole ışınları ile beraber uygulandığı bir repigmentasyon tedavisidir. El ve ayaklardaki vitiligonun PUVA tedavisine cevabı daha düşüktür.
  • PUVA tedavisi deri hastalıkları uzmanının yakın takip ve kontrolünde yapılmalıdır. Yan etkileri; güneş yanığı gelişebilmesi, kuruluk, uzun dönemde deride çillenme, bazı deri kanserlerinin riskinin artmasıdır. PUVA tedavisi almadan 2 saat önce içilen haplar (psoralenler) güneş ışığına duyarlılığı arttırdıkları için ilaç alımından itibaren 12 saat süreyle güneşe maruz kalınmamalı ve güneş gözlükleri kullanılmalıdır. Güneş gözlükleri kullanılmadığı takdirde gözlerde katarakt oluşum riski artacaktır, nadiren göz dibi etkilenerek körlük oluşabilir. PUVA tedavisi 12 yaşından küçük çocuklarda, gebe ve emziren kadınlarda ve bazı özel hastalığı olanlarda uygulanmaz.
  • Normal derinin vitiligolu alanlara çeşitli yöntemlerle transfer edilmesiyle (greft) vitiligolu alanların tedavi edilmesine çalışılmaktadır. 12 yaşından büyük hastalarda, küçük çaplı, 6 aydan uzun süredir çapı değişmeyen, diğer medikal tedavucutta beyaviler denenmiş ve yanıt alınamamış vitiligo alanlarına uygulanabilmektedir. Öncelikle uygulanması gereken bir tedavi şekli değildir.
  • Kanıtlanmamış olmakla birlikte ginkgo biloba gibi bazı vitamin takviyeleri sınırlı sayıda hastada etkili bulunmuştur.

Beyazlatma tedavisi   

Depigmentasyon tedavisi uzun süren ve çok yaygın vitiligo olgularında uygulanabilen geride kalan normal derinin pigmentinin ortadan kaldırılmasına yönelik bir tedavi şeklidir. Böylelikle bütün vücut derisi vitiligo beyazına döner. Bu işlem hidrokinon monobenzil eter isimli kimyasal madde ile gerçekleştirilir. Uygulama yaklaşık 1 yıl kadar sürer ve oluşan depigmentasyon genellikle geriye dönüşümsüz ve kalıcıdır.

Bütün bu tedavi yöntemlerine rağmen vitiligonun tedavisi zor, hasta için yorucu ve moral bozucu olabilmektedir. Birçok tedavi yönteminde renk pigmentleri geri gelse bile 1-2 yıl içinde tekrar vitiligo ortaya çıkabilir. Vitiligo alanlarının üzerinde geri gelen pigmentler noktacıklar şeklinde oluşabilir, deri tamamen eski haline dönmeyebilir; bu nedenle bazen sınırlı ve küçük alanda sınırlı vitiligonun en iyi tedavisi onu kendi haline bırakmaktır.

Vitiligo alanında halen yoğun araştırmalar sürmektedir. Bu araştırmaların ışığında etkili yeni tedavi yöntemlerinin geliştirileceği kaçınılmazdır.

Vitiligo için Öneriler

  • Vitiligolu bölgede güneş ışınlarına karşı doğal koruyucu pigmentler olmadığı için çok kolay güneş yanığı oluşabilir.
  • Bu nedenle güneşin şiddetli olduğu öğle saatlerinde güneşten kaçınılmadlır. Güneş koruma faktörü (SPF) 50 olan bir güneş koruyucu kremin giysilerle örtülmeyen deri bölgelerine sürülmesi gerekir.
  • Böylelikle hem olası güneş yanıklarından kaçınılır hem de renk farkının belirginleşmesi önlenir.
  • Dövme yaptırmak, vitiligo alanı oluşumunu tetikleyebilir bu nedenle önerilmez.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yükleniyor...

0

Yorumlar

0 yorumlar

Tuğba Falay tarafından yazılmış

Cilt Temizliği ve Günlük Bakım Önerileri

Tırnak Batması Hakkında