Ürtiker (kurdeşen), derinin herhangi bir yerinde ortaya çıkabilen, pembe-kırmızı renkli deri şişliğidir.

Bulgular

  • Ürtiker hastalarında, derinin herhangi bir yerinde pembe-kırmızı renkli deri şişlikleri ortaya çıkar. Bir ürtiker lezyonu ortaya çıktıktan sonra kızarırkaşınırkabarır birkaç saat içinde solup, iz bırakmadan kaybolur.
  • Nadir olarak solması 24 saati bulabilir. Yeni alanlar oluşurken, eski alanlar sönebilir. Kurşun kalem silgisinden yemek tabağı büyüklüğüne kadar varabilir ve birbirleriyle birleşerek daha büyük şişlikler yapabilir. Ürtiker genellikle kaşıntılıdır, fakat yanma, batma, sızlama gibi şikayetler de yapabilir.
  • Gözler, dudaklar ve cinsel organlarda gelişirse, bu bölgeler çok fazla şişebilir. Korkutucu görünümü olsa da genellikle tedaviyle hızlıca geriler.

Sebepler

Ürtiker, kan hücrelerinin derideki kılcal damarlardan dışarı sızması sonucu oluşmaktadır. Toplumun yaklaşık % 20’ sinde, hayatın en az bir döneminde ortaya çıkmaktadır. Genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasında ortadan kaybolur. Nadir olarak ürtiker kişide yıllarca devam edebilmektedir.

Akut ürtiker:

6 haftadan daha kısa süren ürtikere“ Akut Ürtiker” denir. Sık görülen dermatolojik hastalıklardan biridir.

Akut ürtiker sebepleri:

  • Enfeksiyonlar ( en sık üst solunum yolları ve barsak enfeksiyonları)
  • İlaçlar: Hemen hemen tüm ilaçlar ürtikere sebep olabilir. En sık kas gevşeticiler, antibiyotikler, ağrı kesiciler, sinir ve uyku ilaçları neden olur. Vitaminler, besin takviyeleri gibi reçete dışında alınabilen diğer ilaçlar da ürtikere neden olabilir. Bir ürtiker atağı geçirdiğinizde kullandığınız tüm ilaçları doktorunuza bildirmeniz gereklidir.
  • Yiyecekler: Kabuklu deniz ürünleri(karides, yengeç, ıstakoz), fındık, fıstık, çikolata, balık, domates, yumurta, baharatlar, çilek, kiraz gibi meyveler, egzotik meyveler (ananas, papaya, mango) en sık neden olan yiyeceklerdir. Çiğ yiyecekler, yiyecek katkı maddeleri ve salçaların, konserve gıdaların içindeki koruyucular da ürtikere neden olabilir.
  • Sıcak, soğuk, egzersiz, basınç, güneş ışığı gibi fiziksel faktörler
  • Allerjik reaksiyonlar
  • Böcek ısırıkları
  • Diğer iç hastalıkları nedeniyle meydana gelebilir.

Kendi  hastalığınızda fark ettiğiniz çevresel faktörleri doktorunuzla paylaşınız.

Güneş ışığı, soğuk, sıcak, basınç ya da egzersiz gibi çevresel faktörler de ürtikere neden olabilir. Güneş ışığına bağlı ürtiker,  güneşle temas eden bölgelerde birkaç dakika içinde ortaya çıkar ve genellikle 1-2 saatte kaybolur.

Soğuğa bağlı ürtiker daha sıktır. Deri soğuğa maruz kaldıktan sonra ortaya çıkar. Eğer soğuk, vücudun geniş alanlarını etkilerse solunum yollarını da tutarak hayatı tehdit eden durumlara yol açabilir.

Bazen ürtiker, heyecanlanma, stres, sıcak duş veya egzersiz sonrası ortaya çıkabilir. Çok yoğun egzersiz sonrası solunum yollarını da tutan şiddetli ürtiker gelişebilir, dikkatli olunmalıdır.

Darbe ya da kaşıma ile sadece o bölgede oluşan ürtikere “dermografizm”  denir. Bu durum toplumun %5’ ini etkilemektedir.  Dermografizmi olan hastalara, künt uçlu bir kalemle kol iç yüzde yapılan bir çizme işlemi ile bu bölgede sadece kalem ucunun değdiği alanlarda kızarıklık ve şişme olması gibi basit bir testle tanı konabilir. Tedavisi diğer ürtiker tipleri ile aynıdır. Bu durum bazen aylar ya da yıllar boyunca devam edebilir.

Günümüzde ürtikerin birçok sebebi bilinmesine rağmen, kesin nedeninin belirlenmesi çok zordur. Nedeni bilinmese bile, tedavi şeması genellikle değişmez; hastalık ortalama 2-3 hafta içinde tedaviyle geriler.

Kronik Ürtiker:

6 haftadan fazla süren ürtikere “Kronik Ürtiker” denir. Sebebini saptamak çok zordur. Özel bir test olmamakla birlikte tıbbi hikaye ve muayene göre bazı tetkikler yapılabilir.

Tanı

Tanısı doktor tarafından yapılan muayene ile konulur. Akut ve kronik ürtikerin tanısıyla ilgili özel bir test yoktur. Genellikle ek tanı yöntemine ihtiyaç duyulmaz. Ürtiker tanısı ile ilgili şüphe varsa deriden biyopsi ile 3-4mm örnek alınarak mikroskopta incelenebilir.

Allerjenlerle temas sonrası oluştuğuna dair kuvvetli şüphe varsa veya hastanın bilinen alerjik başka hastalığı varsa (alerjik astım gibi) doktorunuzun uygun gördüğü durumlarda IgE bakılabilir veya prick test (alerji testleri) yapılabilir.

Akut ürtikerde genellikle ek tetkik ve tahlillere ihtiyaç duyulmaz fakat kronik ürtikerde sebepleri araştırmak amacıyla daha detaylı kan, idrar, dışkı tahlilleri istenebilir. Doktorunuz şüphelendiği durumlar açısından uygun tetkikleri isteyecektir.

Tedavi

  • Hem akut hem kronik ürtikerde birinci basamak tedavi antihistaminik ilaçlardır. Doktorunuz size uygun doz ve süreyi belirleyecektir. Gerekli durumlarda kısa süreli kortizon içeren iğne veya haplar kullanılabilir.
  • Kronik ürtiker tedavisi zordur.  Aylar hatta yıllar boyunca antihistaminikler kullanılması gerekebilir. Antihistaminiklerin yetersiz olduğu durumlarda başka tedavi seçenekleri de mevcuttur. Doktorunuz sizin için uygun tedavi rejimini belirleyecektir.

Öneriler

Şiddetli durumda, nefes borusunda da şişlik olabilmektedir. Hatta çok ender de olsa anaflaksi denilen, acil müdahale yapılmazsa ölümcül olabilecek, nefes alamama, tansiyon düşüklüğü ve kalp yetmezliği ile giden durum eşlik edebilir. Bu nedenle nefes darlığınız olduğunda mutlaka en yakınınızdaki acil servise başvurunuz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yükleniyor...

0

Yorumlar

0 yorumlar

Tuğba Falay tarafından yazılmış

Deri Kanseri: Skuamöz Hücreli Karsinom

Deri biyopsisi nedir? Nasıl alınır?