in ,

Sedef Hastalığı (Psoriasis)

Sedef hastalığı cilt üzerinde sedef rengi pullarla kaplı kızarıklıklar şeklinde ortaya çıkan kronik bir cilt hastalığıdır. Derinin normal fonksiyonun bozulması sonucunda oluşur.

Normal şartlarda bir deri hücresinin oluşarak olgunlaşması ve deri yüzeyinden atılması için bir aylık süre gerekir. Sedef hastalarında ise deri tam olgunlaşamaz ve deri yüzeyinde hücreler birikerek sedefi görünüme neden olur.

Dünya çapında ortalama yüz milyon kişiyi etkilemekte olan bu hastalık kadın ve erkeklerde eşit sıklıkta görülür. Dikkatli incelenirse toplumun %1 inde bu hastalık bulunabilir. Genellikle genç yaşlarda ortaya çıkar, nüksler ve iyileşmelerle yaşam boyunca devam eder. Şiddeti, dağılım bölgeleri kişiden kişiye çok değişkenlik gösterebilir.

Sedef Hastalığı Bulguları

En sık olarak saçlı deride, diz ve dirseklerde görülmesine rağmen, genital bölgede, göz kapaklarında, tırnaklarda ve diğer tüm vücut bölgelerinde de ortaya çıkabilir.

Sedef hastalığının farklı tipleri vardır. Bulgular hastalık tipine göre değişir.

Plak psoriasis: En sık görülen formdur. Üzerinde sedef rengi pullanma görülen pembe-kırmızı renkli lezyonlarla seyreder. 

Guttat psoriasis: Genellikle çocuklarda olur, damla şeklinde ve vücutta çok sayıda görülür.

Eritrodermik psoriasis: Daha nadir görülen bu formda pullanma belirgin değidir, tüm vücudun %80-90 ını kaplayan kızarıklık mevcuttur. Ciddi bir durumdur genellikle hastaneye yatırılarak tedavi edilir.

Püstüler psoriasis: İçi sarı iltihap dolu, toplu iğne başı büyüklüğünde kesecikler şeklinde görülür. Ateş, halsizlik yapabilir, genellikle hastaneye yatırılarak tedavi edilir.

El-ayak psoriasisi: Sadece avuç içi ve ayak tabanları tutulur.

Tırnak psoriasisi: Tırnakta çukurcuklar, kalınlaşma, tırnak yatağından ayrılma, renk değişiklikleri görülebilir, mantar hastalığı ile karışabilir. 

Eklem psoriasisi (psoriatik artrit):  Sedef hastalığının eklemleri tutan formudur. Eklemlerde şişlik, ağrı, ısı artışı ile başlar. Tedavi edilmezse kalıcı eklem şekil bozuklukları ve buna bağlı sakatlıklara neden olabilir.

Sedef Hastalığı Sebepleri

Sedef hastalığının kesin nedeni henüz aydınlatılamamıştır, bağışıklık sistemi hücrelerinin anormal çalışmaları sonucu olduğu düşünülmektedir. Tamamen kalıtımsal bir hastalık değildir fakat genel olarak hastaların %25-40 ında ailesinde sedef hastalığı olan birey vardır. Sedef hastalığı olan anne veya babanın çocuğunun sedef hastalığına yakalanma ihtimali artmıştır fakat bu durum kesin yakalanacakları anlamına gelmemektedir.

   Sedef hastalığı bulaşıcı değildir.

Yaz aylarında güneş ışığının sedef hastalığına olumlu etkisi vardır. Fakat güneş yanığından korunmak gerekir, hastalığı alevlendirebilir, çok uzun süre ve öğlen saatlerinde güneşe maruz kalınmamalıdır.

            Tetikleyici faktörler:

  • Travma ( Kaşıma, kese yapmak, tahriş)
  • Stres
  • Sağlıksız beslenme, alkol, sigara
  • İlaçlar (Kullandığınız ilaçları mutlaka doktorunuza söyleyiniz)

Sedef Hastalığı Tedavisi

TOPİKAL TEDAVİLER (SÜRME İLAÇLAR)

Steroidli kremler:  Kortizon içeren bu kremler genellikle 2-4 haftalık sürelerle kullanılır veya haftanın belirli günleri kullanılır. Uzun süre kontrolsüz kullanımında deri incelmesi, damarlarda belirginleşme, deri enfeksiyonları gibi birçok istenmeyen yan etkiye neden olabilir. Mutlaka dermatolog kontrolünde kullanınız.

D vitamini ve A vitamini içeren kremler: Kortizonlu kremlerle birlikte veya tek başına kullanılabilir. Kortizonlu kremlerin uzun dönem yan etkilerinden korunmak için bu kremlerle tedaviye devam edilebilir.

Katran içeren karışımlar: Katranlı şampuanlar ve kremler kötü kokusuna rağmen pullanmayı  iyileştirir. Günümüzde genellikle karışım ilaçlarla birlikte reçetelendirilmektedir.

Şiddetli olmayan sedef hastalığında 1. Basamak ve en önemli tedavi sürme krem tedavilerdir. Bu nedenle kremlerinizi dermatologunuzun önerdiği süre ve dozda kullanınız. Sedef hastalığının günümüzde kesin tedavisi olmasa da kontrol altına alınabilmektedir. Halk arasında kremlerin etkisiz olduğuna veya haplar ve iğnelerin daha etkili olduğuna dair söylemlere itibar etmeyiniz. Sedef hastalığında şiddete ve sedefin türüne göre tedavi şeması kişiden kişiye değişmektedir; aklınızdaki soruları dermatoloğunuzla paylaşınız.

Bir seferde ne kadar krem uygulamalıyım?

Bunun için doktorların oluşturduğu “parmak ucu ünitesi” hesaplanabilir. İşaret parmağının son boğumunun boyunu kaplayacak krem miktarına “1 parmak ucu ünitesi” denir. Aşağıda diğer vücut kısımları için gerekli olacak parmak ucu ünite miktarları gösterilmiştir.

Saçlı deri: 3 parmak ucu ünitesi

Bir el (parmaklar da dahil tamamı): 1 parmak ucu ünitesi

Her iki avuç içi: 1,5 parmak ucu ünitesi

Bir kol (eli de kapsar): 4 parmak ucu ünitesi

Bir ayak: 1,5 parmak ucu ünitesi

Dirsekler: 1 parmak ucu ünitesi

Dizler: 1 parmak ucu ünitesi

Gövde (boyunla kalça arasındaki heryer): 8 parmak ucu ünitesi

Genital bölge: 0,5 parmak ucu ünitesi

FOTOTERAPİ (PUVA, UVB, IŞIK TEDAVİSİ)

Güneş ışığının bazı dalga boyları kullanılarak uygulanır. Genellikle haftada 2-3 defa uygulanır. Bu ışık tedavisi solaryumla karıştırılmamalıdır; burada ışığın sadece belli bir fraksiyonu belli dozlarda ve doktor kontrolünde uygulanır.

SİSTEMİK TEDAVİ

Orta ve şiddetli sedef hastalıklarında dermatologunuzun uygun gördüğü doz ve sürede, haplar veya iğneler kullanılabilir. Bu tedaviler yan etkilerin takip edilmesi açısından düzenli aralıklarla doktor kontrolünde yapılmalı, istenen tahliller yapılmalı ve aksatılmamalıdır. Sedef hastalığı için olan ilaçlarınızı doktorun önerisine göre kullanınız!!

Öneriler

Kan yağlarında artış, obezite, tansiyon yüksekliği, şeker hastalığı ve kalp hastalıkları, sedef hastalarında, genel popülasyona göre daha sıktır. Bu nedenle sedef hastalarının yaşam biçimlerine çok dikkat etmeleri önerilir. Sağlıklı beslenme ve egzersiz bu hastalıkların riskini en aza indirecektir. Sigara ve alkol kullanmayınız.

Sedef hastalığına bazen eklem hastalığı da eşlik edebilmektedir. Eklem ağrıları olduğunda mutlaka doktorunuza danışın. 

Sedef hastalarının halk tarafından yanlış algılanmaları, bulaşıcı bir hastalık olarak düşünülmesi, hem özel hem çalışma hayatını etkileyebilmektedir. Bu nedenle bu duyguları yönetebilmek açısından psikiyatri ile işbirliği içinde olmakta fayda vardır.

Sedef hastaları denize ve havuza girebilir. Sedef hastalığında mikrobik bir neden yoktur bu nedenle hem hasta hem çevresindekiler için herhangi bir risk oluşturmaz. Havuzdaki klor ve denizdeki tuz deride tahrişe ve aşırı kurumaya neden olabileceği için, sonrasında hemen duş alıp nemlendirici sürülmesi önerilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yükleniyor...

0

Yorumlar

0 yorumlar

Tuğba Falay tarafından yazılmış

Cilt Temizliği ve Günlük Bakım Önerileri

Tırnak Batması Hakkında